Artroza jest chorobą zwyrodnieniową o charakterze dystroficznym, wyrażającą się w uszkodzeniu tkanki chrzęstnej i stawów. Na tę przypadłość choruje u około jednej trzeciej osób starszych. Dlatego warto wiedzieć, do jakiego specjalisty się zgłosić i jak leczyć tę chorobę.
Rodzaje artrozy
Parametrem, według którego artroza dzieli się na typy, jest lokalizacja. Na tej podstawie eksperci opracowali następującą klasyfikację choroby:
- Spondyloartroza. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa wpływa na jeden lub więcej kręgów kręgosłupa. Przyczyną spondyloartrozy jest zbyt duże obciążenie danej części kręgosłupa. Skolioza jest częstą przyczyną tego typu schorzeń, podobnie jak inne zaburzenia postawy.
- Artroza pozakręgowa. Choroba zwyrodnieniowa stawów szyjnych jest bezpośrednio związana z naturalnym procesem starzenia się organizmu człowieka, dlatego najczęściej diagnozowana jest u osób starszych.
- Artroza stawu barkowego. Artroza barku jest dość powszechna wśród populacji, zwłaszcza u mężczyzn. Dwie trzecie osób, u których zdiagnozowano artrozę barku, doświadcza deformacji stawów ramion.
- Choroba zwyrodnieniowa stawów rąk. Innym rodzajem artrozy jest artroza stawów międzypaliczkowych dalszych. Choroba nazywana jest także węzłami Heberdena. Częściej u kobiet w okresie menopauzy.
- Koksartroza. Choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych dotyka najczęściej osoby w średnim i starszym wieku. Jeśli jednak występuje dysplazja stawów (wrodzone zaburzenia budowy kości), wówczas chorobę można spotkać także u młodych ludzi.
- Gonartroza. Choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych jest jednym z najczęstszych typów. Najbardziej podatne na tę chorobę są osoby po 45. roku życia. Choroba występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn.
- Artroza stawu skokowego. Urazy stóp, podwichnięcia, stłuczenia nóg i tym podobne problemy są zwiastunami tej grupy schorzeń. Występuje wśród wszystkich grup wiekowych i kategorii populacji.
- Pierwotna poliosteoartroza. Choroba Kellgrena charakteryzuje się ogólnym osłabieniem więzadeł i dystrofią mięśni. Występuje u kobiet w okresie menopauzy na tle ogólnej artrozy kończyn.
Mechanizm rozwoju artrozy
W normalnym stanie chrząstka ma gładką powierzchnię i jest dość elastyczna. Dzięki temu powierzchnie stawowe mogą bez trudności przemieszczać się względem siebie. Innymi słowy, zdrowa chrząstka zapewnia niezbędny poziom amortyzacji i zmniejsza obciążenie kości, mięśni i więzadeł.
W wyniku artrozy z biegiem czasu powierzchnia chrząstki staje się coraz bardziej szorstka, a podczas ruchu stawów dochodzi do tarcia. Małe cząsteczki zaczynają oddzielać się od chrząstki, ostatecznie dostając się do jamy stawowej i płynu.
Dalej chrząstka staje się coraz sztywniejsza, aż do skostnienia. Cysty tworzą się w strefie centralnej i głębokiej, wchodząc w bezpośredni kontakt ze stawami.
Zapewnia to ciągłe uszkodzenie torebki i błony maziowej stawu, powodując ich pogrubienie. Z biegiem czasu uszkodzeniu ulega także sama struktura kości – ulegają one deformacji, a na krawędziach pojawiają się osobliwe wypukłości.
Zwiększone obciążenie więzadeł i mięśni przyczynia się do powstawania zmian włóknistych. Zwiększa się prawdopodobieństwo uszkodzenia układu więzadłowo-mięśniowego (skręcenia, łzy, pęknięcia). Przy znacznym zniszczeniu chrząstki ruchy są znacznie ograniczone, a powstawanie ankylozy jest częstym zjawiskiem.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Przyczyny artrozy są różnorodne i wieloaspektowe. Istnieją jednak grupy czynników, które zwiększają ryzyko rozwoju choroby:
- wiek powyżej 60 lat;
- otyłość i duża masa ciała, co powoduje zwiększone obciążenie stawów;
- nieprzestrzeganie środków bezpieczeństwa i przepisów pracy;
- zakłócenie układu hormonalnego;
- brak równowagi hormonalnej;
- brak witamin i mikroelementów w organizmie;
- zatrucie niektórymi substancjami toksycznymi;
- złe warunki środowiskowe w miejscu zamieszkania i pracy;
- częsta hipotermia ciała.
Pierwotna artroza
Pierwotna artroza jest konsekwencją powstałą w wyniku zakłócenia procesów regeneracyjnych, zwiększonej degeneracji tkanki chrzęstnej stawu bez towarzyszących zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu jako całości.
Z reguły pierwotna artroza występuje w wyniku czynników dziedzicznych:
- Skład tkanki chrzęstnej. Bezpośrednim warunkiem wystąpienia artrozy jest zaburzenie genetyczne w składzie tkanki tworzącej chrząstkę, które przyspiesza niszczenie. Im szybciej chrząstka zostanie dotknięta, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia choroby.
- Wrodzona wada układu mięśniowo-szkieletowego. Z biegiem czasu prowadzi to do traumatyzacji określonego obszaru tkanki stawowej chrząstki, co z kolei ostatecznie prowadzi do choroby.
- Dziedziczność. Artroza ma duże szanse na dziedziczenie. Jeśli przynajmniej jedno z rodziców cierpi na tę chorobę, warto zwrócić większą uwagę na stawy dziecka.
Artroza wtórna
Jak już wspomniano, wtórna artroza nie występuje sama; zawsze jest poprzedzone jakimś czynnikiem:
- Mechaniczne uszkodzenie stawu. Uraz, śródstawowe złamania kości, ciągłe nadmierne obciążenie i wiele innych czynników mają niezwykle duże ryzyko spowodowania kolejnej choroby. Czynnikiem obciążającym jest niewystarczające leczenie lub jego brak.
- Interwencja chirurgiczna. Nie tyle sama operacja, co błąd medyczny może spowodować uszkodzenie stawu lub chrząstki.
- Choroba stawów. Artroza często występuje w wyniku procesu zapalnego: zapalenia stawów, zapalenia błony maziowej. Przeczytaj także, czym artroza różni się od zapalenia stawów.
- Choroba naczyniowa. Wiele chorób układu naczyniowego, które zakłócają dopływ krwi do stawu, może prowadzić do artrozy. Na ich liście znajdują się żylaki, miażdżyca, zarostowe zapalenie wsierdzia itp.
- Choroba autoimmunologiczna. Choroby takie jak hemochromatoza, łuszczyca, dna moczanowa, reumatoidalne zapalenie stawów i inne są również warunkiem wstępnym choroby.
Wtórna artroza występuje w wyniku procesów patologicznych lub w wyniku częściowego zniszczenia powierzchni stawowej w wyniku uszkodzenia przez wpływy zewnętrzne.
Różnica między pierwotną i wtórną artrozą wyraża się w dynamice i przesłankach choroby: w przypadku typu pierwotnego choroba rozwija się powoli i naturalnie, podczas gdy w przypadku typu wtórnego niezbędny jest bodziec do rozwoju.
Objawy
Artrozie towarzyszą charakterystyczne i rozpoznawalne objawy:
- Bolesne doznania. Charakterystyczną cechą choroby jest ból stawów. W przypadku artrozy ból pojawia się podczas ruchu lub gdy występuje silne obciążenie stawu objętego stanem zapalnym. Ból jest zauważalny, ale znośny. Jednak z biegiem czasu objawy stają się coraz bardziej intensywne, a ostatecznie ból będzie towarzyszył pacjentowi nawet w spoczynku.
- Schrupać. Artrozie często towarzyszy uczucie chrupania w zapalonym stawie. Objaw pojawia się w wyniku stopniowego niszczenia warstwy chrząstki i późniejszego tarcia kości. Jeśli stawy pękają, nie jest to jeszcze powód do paniki. W przypadku artrozy chrupnięcie jest dość specyficzne - szorstkie i suche. Dlatego nie należy umawiać się na wizytę u specjalisty, ledwo łamiącego stawy. Zwłaszcza jeśli nie ma innych objawów.
- Sztywność ruchów. W miarę rozwoju artrozy coraz bardziej ogranicza ona ruch z powodu kostnienia i zniszczenia chrząstki.
- Zmiana wyglądu stawu. Jednym z towarzyszących objawów jest deformacja stawu objętego stanem zapalnym. Osoba cierpiąca na artrozę może zauważyć, że zmienił się wygląd jednego lub więcej stawów: na przykład kolana, które przez całe życie były ostre, stały się bardziej zaokrąglone.
- Zapalenie tkanek miękkich. Jednak artroza może powodować nie tylko deformację stawów, ale także zapalenie tkanek miękkich, któremu towarzyszy gromadzenie się płynu wokół chrząstki (wysięk).
Etapy artrozy
Proces rozwoju artrozy składa się z trzech etapów:
- Artroza pierwszego etapu charakteryzuje się niewielkim bólem podczas ruchu i niewielkimi obciążeniami dotkniętego stawu. Jednak już od pierwszego etapu rozpoczyna się zmiana struktury i składu tkanki chrzęstnej.
- Począwszy od drugiego etapu samo złącze ulega deformacji i zniszczeniu. Manifestacje bólu stają się coraz bardziej zauważalne, pojawia się głośny i wyraźny trzask.
- Najcięższy etap artrozy, trzeci, prowadzi do patologicznej deformacji dotkniętego stawu. Wizualnie stawy również zaczynają się zmieniać. W trzecim etapie pacjent w pełni odczuwa wszystkie objawy choroby: ból dokucza stawom nawet w spoczynku, osoba nie może już wykonywać zwykłych ruchów, a wizualnie stawy stają się coraz mniej atrakcyjne.
Trzeci etap artrozy prowadzi do całkowitego zniszczenia stawu, któremu towarzyszy neoartroza (częściowa nienaturalna ruchliwość) lub nawet całkowita utrata ruchomości. Z reguły pod koniec trzeciego etapu artrozy specjaliści decydują się na radykalną interwencję – endoprotezję uszkodzonego stawu.
Możliwe powikłania i konsekwencje
Przedwczesne, nieprawidłowe (lub nieobecne) leczenie artrozy może prowadzić do wielu nieprzyjemnych konsekwencji. Jest to nie tylko całkowite zniszczenie zajętego stawu, ale także zmiana w biomechanice kręgosłupa, która może prowadzić do pojawienia się przepuklin w krążkach międzykręgowych i rozprzestrzenienia się choroby na zdrowe stawy.
Główne powikłania choroby obejmują następujące patologie:
- deformacja stawów;
- wspólne zniszczenie;
- naruszenie biomechaniki kręgosłupa i innych stawów;
- przepukliny krążków międzykręgowych;
- niemożność wykonywania ruchów;
- obniżenie standardu życia pacjenta;
- pacjent staje się niepełnosprawny.
Specjalista i diagnosta
Jeśli odkryjesz objawy nieodłącznie związane z artrozą, pierwszym specjalistą, do którego należy się udać, jest ortopeda. W przyszłości lekarz zbierze wywiad, przeprowadzi badanie ogólne i skieruje pacjenta na badania, m.in.:
- Rentgen (zwykle w dwóch projekcjach), niezbędny do wykrycia specyficznych objawów artrozy.
- Tomografia komputerowa (CT) w celu zbadania struktury kości dotkniętego stawu.
- Rezonans magnetyczny (MRI), niezbędny do określenia stanu tkanek miękkich.
Na podstawie wyników badania ortopeda może samodzielnie przepisać leczenie lub w przypadku stwierdzenia okoliczności obciążających skierować pacjenta do innych specjalistów: reumatologa, hematologa, endokrynologa, ginekologa.
Leczenie
Leczenie artrozy rzadko obejmuje tylko jedną metodę terapii. Z reguły pacjentowi przepisuje się całą gamę środków, od prawidłowego odżywiania po leczenie farmakologiczne i fizjoterapię. Przypadki, w których wskazana jest interwencja chirurgiczna, również nie są rzadkie.
Ogólne zalecenia
Leczenie artrozy, oprócz konkretnych środków, obejmuje kilka podstawowych zaleceń:
- zmniejszyć obciążenie bolącego stawu do możliwego minimum;
- dosłowne przestrzeganie schematu ustalonego przez ortopedę;
- racjonalna i odpowiednio skomponowana dieta, bogata w witaminy i minerały.
Narkotyki
Leki na artrozę są wskazane dość często. Z reguły są to następujące rodzaje leków:
- Leki przeciwzapalne. Na początkowym etapie leczenia pierwszymi zadaniami, które należy rozwiązać, jest eliminacja bólu i stanu zapalnego. Rozwiązaniem drugiego problemu jest zastosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, polegających na podawaniu dożylnym i domięśniowym.
- Hormonalne kortykosteroidy. W fazie zaostrzenia choroby zwyrodnieniowej stawów wskazane są hormonalne kortykosteroidy. Najczęściej tę grupę leków przepisuje się w postaci zastrzyków, ale czasami są to plastry, maści i nalewki.
- Chondroprotektory. Głównym celem grupy leków jest przywrócenie tkanki chrzęstnej i normalizacja składu mazi stawowej. Pacjent musi przyjmować lek przez długi czas, ponieważ proces zdrowienia zajmuje dużo czasu. W zaawansowanych przypadkach artrozy leki mogą nie dawać oczekiwanego efektu.
- Środki przeciwbólowe. W szczególnie ciężkich przypadkach choroby można przepisać leki przeciwbólowe, w tym narkotyki.
Ćwiczenie terapeutyczne
Fizjoterapia jest często przepisywana pacjentom z chorobą zwyrodnieniową stawów, zwłaszcza w połączeniu z leczeniem farmakologicznym. Ortopeda dobiera zestaw ćwiczeń, które należy wykonać zgodnie z następującymi zasadami:
- Bez pośpiechu. Obciążenie i objętość treningu powinny stopniowo wzrastać; nie ma potrzeby się spieszyć, bez względu na to, jak bardzo chciałbyś przyspieszyć pojawienie się pozytywnego wyniku.
- Żadnego bólu. Ćwiczenia fizjoterapeutyczne nie powinny powodować bólu. Ćwiczenia mogą powodować dyskomfort, uczucie napięcia i zmęczenia, ale w żadnym wypadku nie powodują bólu. Jeśli ból nadal występuje, oznacza to, że ćwiczenia są wykonywane nieprawidłowo.
- Brak przepięć. Ćwiczenia powinny być intensywne, ale nie zmuszające pacjenta do nadmiernego wysiłku. Warto pamiętać, że wszystko jest dobre z umiarem.
- Żadnych przerw. Tylko regularne ćwiczenia mogą naprawdę przynieść korzyści stawom i pomóc w pokonaniu choroby. Zajęcia odbywające się raz w miesiącu w zależności od nastroju nie przyniosą żadnego efektu.
- Żadnych zaostrzeń. Ćwiczenia należy wykonywać wyłącznie w okresach remisji choroby zwyrodnieniowej stawów.
- Żadnych ustępstw. Zarówno problematyczne, jak i zdrowe stawy powinny być obciążane równomiernie.
Fizjoterapia
Wczesny etap artrozy zwykle leczy się farmakologicznie. Jednak w połączeniu z lekami często przepisuje się zabiegi fizjoterapeutyczne w celu zwiększenia działania leków. Ponadto dzięki tej receptie można zmniejszyć dawkowanie i skutki uboczne leków.
W przypadku artrozy wskazane są następujące procedury:
- Elektroforeza. Całkowicie bezbolesny zabieg, który pozwala przepisanemu lekowi działać miejscowo i w wysokich stężeniach, minimalizując przy tym wszelkie skutki uboczne. Pozwala szybko złagodzić ból, stany zapalne, poprawia odżywienie stawów i sprzyja szeregowi innych korzystnych efektów działania leków.
- Ekspozycja na ultradźwięki. Wywołuje szereg korzystnych efektów (rozgrzewanie, mikromasaż, poprawia przepływ krwi włośniczkowej i metabolizm w tkankach). Innymi słowy, zabieg fizjoterapeutyczny ma na celu ogólną poprawę stanu tkanki stawowej i chrzęstnej.
- Ekspozycja na pole magnetyczne.Fizjoterapia zmniejsza stan zapalny w uszkodzonym stawie i poprawia w nim procesy metaboliczne. Ortopeda może przepisać magnetoterapię ogólną i (lub) miejscową w zależności od rodzaju artrozy i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
- Narażenie na promieniowanie. Fizjoterapia jest przepisywana nie tylko w przypadkach, gdy istnieją przeciwwskazania do innych metod fizjoterapeutycznych, ale także oprócz innych, jako środek przyspieszający powrót do zdrowia.
Masaż
Masaż jest skuteczną metodą leczenia artrozy ze względu na poprawę krążenia obwodowego w stawie. Im lepsze krążenie krwi, tym lepsze odżywienie stawu i chrząstki substancjami odżywczymi.
W przypadku artrozy często przepisywane są następujące techniki masażu:
- Japoński. W technice japońskiej ćwiczone jest obciążanie punktowe na określonych obszarach stawu – twarde i bolesne. Obciążenia muszą być ściśle dozowane, dlatego należy zgłosić się do masażysty specjalizującego się w technikach japońskich.
- Fiński. Technikę charakteryzuje to, że większość ruchów wykonywana jest kciukami, co również ma celowy, ale miękki efekt.
- Szwedzki. Szwedzka technika polega na ruchach głaskania i rozcierania, a także bezpośrednim ugniataniu bolącego stawu.
Celem masażu jest osiągnięcie następujących celów:
- rozciągnij mięśnie i więzadła otaczające bolący staw;
- uwolnić mięśnie od krwi żylnej;
- usunąć osady ze stawu;
- stymulują odpływ limfy i przepływ krwi;
- rozładować napięcie;
- poprawić funkcję motoryczną stawu.
Jedzenie
W przypadku artrozy sztandarowym daniem, które powinno znaleźć się w diecie, jest mięso w galarecie – jego spożycie powoduje dostarczenie do organizmu żelatyny, niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania chrząstki. Jednak do spożycia polecane są także inne potrawy zwierzęce zawierające chrząstkę.
Ponadto istnieje lista zasad żywieniowych, których powinni przestrzegać pacjenci z artrozą:
- nie jedz dużo w nocy, ponieważ może to prowadzić nie tylko do przyrostu masy ciała, ale także do ataku choroby;
- staraj się jeść frakcyjnie - osobno białka, osobno tłuszcze, osobno węglowodany;
- jeśli masz dużą masę ciała, zmniejsz wagę, aby nie obciążać już bolącego stawu;
- Codzienna dieta powinna być zbilansowana, bogata w witaminy i mikroelementy.
Leczenie uzdrowiskowe
W zależności od stopnia zaawansowania choroby zwyrodnieniowej stawów pacjent może być wskazany do zabiegów sanatoryjno-uzdrowiskowych z wykorzystaniem specjalnego borowiny:
- Lokalne zastosowania błota. Polega na nałożeniu leczniczego gorącego (około 40 stopni) błota na dotknięte stawy na 15-20 minut. Kurs odbywa się co drugi dzień i składa się z 10-15 zabiegów.
- Ogólne zastosowania błota. Ogólne zastosowanie gorącego błota na ciało ludzkie. Wymaganych jest około 10 zabiegów, przeprowadzanych co drugi dzień.
- Kąpiele borowinowe z wodą mineralną. Zanurzenie osoby w specjalnej kąpieli składającej się z leczniczego błota zmieszanego z wodą mineralną o podwyższonej temperaturze (36-37 stopni). Kurs prowadzony jest analogicznie do aplikacji.
- Kompresuje. Okłady błotne o różnym składzie nakłada się na dotknięte stawy (nie więcej niż dwa) przez długi czas (od pół godziny). Kursy obejmują od 10 do 20 procedur.
Nie należy samodzielnie podejmować decyzji o leczeniu uzdrowiskowym. Przed wizytą w placówce koniecznie skonsultuj się ze specjalistą prowadzącym leczenie.
Ponadto pokazane są również inne procedury:
- hydrokinezyterapia;
- podwodna trakcja kończyn z wiszącymi ciężarkami;
- masaż wibracyjny;
- refleksologia;
- kąpiele lecznicze.
Chirurgia
Operację przeprowadza się w celu poprawy ruchomości stawów, a także usunięcia części chrząstki lub uszkodzonych łąkotek.
Operacja artrozy to ostateczność, z której należy skorzystać jedynie wtedy, gdy zachowawcze metody leczenia nie przyniosły pozytywnego rezultatu, a pacjent cierpi na dolegliwości bólowe, częściowe lub całkowite unieruchomienie stawu.
Podczas operacji usuwa się fragment chrząstki dotknięty chorobą zwyrodnieniową stawów, poleruje się go do uzyskania gładkiej powierzchni, usuwa narośle chrząstki i odcina część uszkodzonych więzadeł.
Najczęstszym zabiegiem jest:
- staw biodrowy - częściowe usunięcie chrząstki i tkanki kostnej kości udowej i kości miednicy;
- staw kolanowy – wymiana powierzchni stawowej stawu na protezy metalowe lub kombinowane.
Środki ludowe
Środki ludowe nie są w stanie samodzielnie pokonać artrozy, ale mogą być doskonałym adiuwantem. Najważniejsze jest, aby przed użyciem skonsultować się z ortopedą.
W medycynie ludowej najskuteczniejsze w walce z chorobą są maści, okłady i kąpiele.
Maści
Aby maści zadziałały, należy je nakładać ruchami masującymi i pozostawić na skórze przez dłuższy czas, np. na noc.
Maść nr 1:
- 1 żółtko;
- 1 łyżeczka terpentyna;
- 1 łyżeczka ocet jabłkowy.
Dobrze wymieszaj wszystkie składniki.
Sposób aplikacji. Bolący staw należy smarować na noc, dobrze owinąć. Stosuj trzy razy w tygodniu.
Maść nr 2:
- 100 g miodu;
- Mamusia 3 gramy.
Dobrze wymieszaj wszystkie składniki.
Sposób aplikacji. Stosuj codziennie wieczorem przez tydzień.
Kompresuje
W przypadku artrozy powinny być ciepłe i wilgotne. Kompres nałożony na staw przykrywa się folią i ciepłą szmatką.
Kompres nr 1:
- woda;
- 1 łyżeczka olej roślinny;
- 6 liści łopianu.
Ułożone liście należy krótko przytrzymać nad garnkiem z gorącą wodą, aby wyparowały.
Sposób aplikacji. Chore stawy smaruje się olejem roślinnym, zawija w liście, zawija w folię spożywczą i ciepły szalik. Musisz go przechowywać przez kilka godzin.
Kompres nr 2:
- 2 skorupki jaj;
- 1 łyżka. l. tłusty kefir.
Sproszkowane muszle miesza się z kefirem, aż powstanie gęsta pasta.
Sposób aplikacji. Preparat rozprowadza się na bolącym stawie, przykrywa lnianą szmatką i folią spożywczą, po czym staw potrzebuje ciepła (np. pod kocem). Po dwóch godzinach kompozycję należy zmyć.
Łaźnie
Jeśli duży staw cierpi na artrozę, wskazane jest rozgrzanie, a kąpiel jest na to doskonałym lekarstwem.
Kąpiel z solą i sosną:
- 1 kilogram soli morskiej;
- kilka gałęzi sosnowych;
- 3 posiekane bulwy topinamburu;
- 2 łyżki l. Miód;
- 1 łyżeczka terpentyna.
Wszystkie składniki miesza się w kąpieli z gorącą wodą. Kąpiel ta trwa do pół godziny.
Nie należy codziennie brać kąpieli leczniczych - przerwa między zabiegami powinna wynosić 1 dzień.
Kąpiel ziołowa:
- 4 łyżki l. pokrzywa;
- 3 łyżki l. ziele dziurawca;
- 2 łyżki l. nagietek;
- 3 łyżki l. oregano;
- 1 łyżka. l. cykuta;
- 1 łyżka. l. korzeń łopianu;
- 500 g gliny.
Mieszankę ziół zalać wrzącą wodą i pozostawić na godzinę. Po pewnym czasie dodaje się glinę, roztwór dobrze miesza się i wlewa do gorącej kąpieli. Leżenie w łazience kosztuje około 20 minut.
Środki zapobiegawcze
Pomimo wielu przyczyn powodujących chorobę, istnieją również skuteczne środki mające na celu ochronę osoby przed wystąpieniem artrozy:
- Aktywność fizyczna. Zdrowa i umiarkowana aktywność fizyczna, zwłaszcza wykonana prawidłowo, nie tylko pomoże w walce z nadwagą, ale także poprawi mikrokrążenie krwi wokół chrząstki stawowej, wzbogacając tym samym chrząstkę w składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego funkcjonowania.
- Ciepły. Należy unikać hipotermii stawów.
- Odżywianie. Prawidłowa, zbilansowana dieta, zawierająca dzienne zapotrzebowanie na składniki odżywcze, a także witaminy i mikroelementy, pozwoli Twoim stawom żyć długo i szczęśliwie.
- Normalna waga. Utrzymanie prawidłowej wagi przez całe życie zmniejsza do minimum prawdopodobieństwo wystąpienia artrozy.
Artroza to choroba, na którą może zachorować wiele osób: od sportowców (wśród których jest to najczęstsza dolegliwość) po miłośników absolutnie niezdrowego trybu życia. Ale podjęcie środków zapobiegawczych, terminowe skontaktowanie się z ortopedą i przestrzeganie wszystkich instrukcji pozwala, jeśli nie całkowicie wyeliminować ryzyko zachorowania, to przynajmniej zmniejszyć szkody do minimum.